02.02.2015

Rzecznik Konsumentów o upadłości konsumenckiej

Osoby zadłużone ponad miarę, niemogące spłacić należności w terminach wobec banków czy innych wierzycieli mogą skorzystać z instrumentu jakim jest upadłość konsumencka. To nie finansowy koniec świata, ale początek wyjścia z problemów, na przykład dla osób posiadających kredyty we frankach szwajcarskich, które w ostatnich dniach wielu spędzają sen z oczu.

Wzrost kursu franka dla niektórych kredytobiorców może oznaczać niemożność terminowego spłacania kolejnych rat kredytu, a w konsekwencji wypowiedzenie przez banki umów kredytowych i postawienie całości zadłużenia w stan natychmiastowej wymagalności.
 

Dalszy scenariusz dla wielu kredytobiorców również nie jest różowy: wyrok sądu nakazujący natychmiastową spłatę zadłużenia, dalej komornik zabierający całość wynagrodzenia przekraczającego kwotę najniższego krajowego, licytacja kredytowanej nieruchomości.

W takiej sytuacji warte rozważenia jest podjęcie decyzji o rezygnacji z części planów na przyszłość poprzez ogłoszenie niewypłacalności, jednakże z tą perspektywą, że po kilku latach istnieje możliwość pozbycia się wszystkich długów i szansa na powrót do normalnego życia, choć może w skromniejszych warunkach.

Taką szansę daje ogłoszenie przez niewypłacalnego konsumenta upadłości.

Pojęcie upadłości konsumenckiej nie jest w naszym prawie nowością, gdyż możliwość ta zawarta jest w ustawie z dnia 28.02.2002r. Prawo upadłościowe i naprawcze od ładnych kilku lat, jednakże – do końca 2014 roku warunki, jakie musiała spełnić osoba (konsument) ubiegająca się o ogłoszenie upadłości były tak restrykcyjne, że dotychczas w całej Polsce zdecydowało się na ten krok jedynie kilkadziesiąt osób.

Nowelizacja ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (w skrócie p. u. i n.) obowiązująca od 31.12.2014r. zmieniła przede wszystkim cel ogłoszenia upadłości przez konsumenta. Wcześniej celem ogłoszenia upadłości była możliwość zaspokojenia roszczeń wierzyciel z majątku upadłego, obecnie zaś jest to umorzenie zobowiązań upadłego, z ewentualnym zaspokojeniem roszczeń wierzycieli.

Zmianie uległy również wymagane okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o upadłość. Dotychczas wniosek taki uzasadniały jedynie: nagła choroba uniemożliwiająca spłatę zobowiązań oraz inne, niezależne od konsumenta okoliczności powodujące jego niewypłacalność.

Po zmianie przepisów wymagane jest jedynie, aby konsument wykazał, choćby oświadczeniem, że nie doprowadził się niewypłacalności umyślnie albo na skutek rażącego niedbalstwa o swoje interesy materialne, więc można przyjąć, że właściwie każdy będzie mógł skorzystać z tego sposobu odzyskania „czystej karty”.


Zniesiono obowiązek zabezpieczenia przez wnioskodawcę majątkiem kosztów prowadzenia postępowania upadłościowego, umożliwiając czasowe ich zabezpieczenie ze środków Skarbu Państwa (dotyczy kosztów czynności syndyka – takich jak spis masy upadłości i wierzytelności oraz jego wynagrodzenia).

Znacznie obniżone zostały opłaty od wniosku o ogłoszenie upadłości: wcześniej opłata wynosiła 200 złotych, a obecnie tylko 30zł. Ponadto, aby złożyć wniosek o upadłość konsumencką, wystarczy że dłużnik (konsument) ma tylko jednego wierzyciela. Wcześniej ustawa wymagała większej ich liczby.

Aby wszcząć postępowanie upadłościowe, należy złożyć do sądu gospodarczego odpowiedni wniosek. Wniosek taki może zgłosić tylko dłużnik, co oznacza, że prawo to nie przysługuje wierzycielom.

We wniosku tym należy podać następujące informacje:

• imię, nazwisko, miejsce zamieszkania oraz numer PESEL,

• wskazanie miejsc, gdzie znajduje się majątek dłużnika,

• wskazanie okoliczności uzasadniających wniosek oraz ich uprawdopodobnienie,

• aktualny i zupełny wykaz majątku dłużnika z szacunkową wyceną jego składników,

• spis wszystkich wierzycieli bezspornych z podaniem ich adresów oraz wysokości poszczególnych wierzytelności – z wyszczególnieniem terminów spłaty,

• spis wierzycieli spornych z zaznaczeniem zakresu, w jakim dłużnik kwestionuje wierzytelności,

• listę zabezpieczeń ustanowionych na majątku dłużnika wraz z datami ich ustanowienia (dotyczy hipotek, zastawów i zastawów rejestrowych)

• oświadczenie dłużnika, że w okresie ostatnich 10 lat dłużnik nie występował do sądu o ogłoszenie upadłości.

Ogłoszenie przez sąd upadłości konsumenta ma ten skutek, że przestaje on władać swoim majątkiem, który przechodzi pod zarząd wyznaczonego sądownie syndyka jako masa upadłościowa. Jeżeli konsument pozostaje w związku małżeńskim, od dnia ogłoszenia upadłości ustaje wspólność ustawowa małżeńska, jednakże dotychczas wytworzony ze współmałżonkiem majątek wspólny włączony zostaje do masy upadłościowej.

Z masy tej wyłączone są tylko pewne składniki majątkowe upadłego: między innymi alimenty oraz wynagrodzenie w kwocie nie przekraczającej wolną od egzekucji, czyli najniższej krajowej (obecnie 1.750zł).

Jeżeli upadły jest właścicielem nieruchomości, w której zamieszkuje wraz z osobami pozostającymi na jego utrzymaniu, przysługuje mu na wynajęcie lokum w miejscowości zamieszkania lub najbliższej okolicy pewna ilość pieniędzy na opłacenie czynszu najmu mieszkania – do24 miesięcy od ogłoszenia upadłości.

Postępowanie upadłościowe powinno zostać zakończone po zrealizowaniu planu spłat wierzytelności, najpóźniej 36 miesięcy od daty ogłoszenia upadłości. Po tym terminie i przeprowadzeniu przez syndyka postępowania upadłościowego pod nadzorem sędziego - komisarza, długi upadłego, które nie uległy spłaceniu, zostają umorzone.

Należy podkreślić, że instytucja upadłości, obok wielu niedogodności dla upadłego, przynosi mu szereg korzyści: pierwsza - to możliwość umorzenia długów przekraczających jego możliwości płatnicze, druga - ogłoszenie upadłości wstrzymuje naliczanie przez wierzycieli odsetek z tytułu wymagalnych wierzytelności, trzecia - wobec upadłego nie jest dopuszczalna sądowa droga dochodzenia roszczeń, co oznacza, że sąd oddali „z urzędu” każde powództwo skierowane przez wierzyciela wobec upadłego, a dotyczące roszczenia majątkowego, czwarta - umorzone zostają postępowania egzekucyjne prowadzone przez komorników przed ogłoszeniem upadłości przez konsumenta.

Upadłość konsumencka daje konsumentom również inną, nie związaną z jej ogłoszeniem, kartę przetargową wobec wierzycieli, a mianowicie może stanowić doskonały atut w negocjacjach spłaty wierzytelności- na przykład bankowi.

Ponieważ, jak wspomniałem wyżej, wierzytelności, których wielkość przekracza możliwości płatnicze upadłego, mogą zostać umorzone przez sąd, banki - działając ze świadomością, że lepiej pomóc dłużnikowi w spłacie długu, niż stracić znaczną część udzielonego kredytu, powinny być o wiele bardziej skłonne do renegocjacji zawartych umów i umożliwienia spłaty zadłużenia na podstawie zawartych "post fatum" układów.

Jak każdy kij, ten również ma dwa końce: jeden – to ułatwienie konsumentom powrotu do normalnego życia w sferze ekonomicznej, poprzez „oczyszczenie się” drogą ogłoszenia upadłości, natomiast drugi- bardziej ostrożna i rygorystyczna polityka banków przy udzielaniu kredytów – zwłaszcza na zakup nieruchomości i innych dóbr o znacznej wartości.

Jak będzie w rzeczywistości, czy nowe możliwości prawne zaowocują lawiną upadłości konsumenckich, pokaże jak zwykle - czas
 

Autor: Janusz Kuliberda – Powiatowy Rzecznik Konsumentów
Oprac. M. Kluf

foto: biznes.interia.pl

Archiwum wydarzeń:

2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014

2007 © Starostwo Powiatowe w Kluczborku