|
Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej 2007-2013
Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej uwydatniło problem zróżnicowań
rozwoju między państwami leżącymi na jednym kontynencie i zróżnicowań
międzyregionalnych, tak w skali państw, jak i w skali całej Wspólnoty.
Pogłębianie się integracji gospodarczej w Europie, korzystne dla państw
i regionów lepiej rozwiniętych, stwarza jednocześnie szereg zagrożeń dla
regionów słabiej rozwijających się i peryferyjnych. Wymienić tu należy
takie niekorzystne zjawiska jak: brak bodźców do zainicjowania procesów
trwałego rozwoju, mała aktywność społeczna i przedsiębiorczość oraz
utrwalający się niski poziom życia mieszkańców. Wynikają one z
uwarunkowań historycznych, kulturowych i dotychczasowego udziału
regionów w podziale pracy. Procesy integracyjne mogą wzmacniać te
czynniki, stawiając słabsze regiony w relatywnie gorszej sytuacji wobec
regionów lepiej rozwijających się. W takich regionach niewykorzystany
pozostaje ich wewnętrzny potencjał wzrostu, co w konsekwencji
prowadzi do stałego zwiększania się dystansu między nimi a bardziej
rozwiniętymi regionami. W dłuższej perspektywie utrzymywanie się
nadmiernych dysproporcji rozwojowych między regionami jest niekorzystne
dla rozwoju społeczno gospodarczego całego kraju i spójności Unii
Europejskiej.
Mając powyższe na uwadze prezydencja luksemburska zaproponowała w 2005
r. utworzenie, na lata 2007-2013, w ramach zasady solidarności,
specjalnego funduszu dla pięciu najbiedniejszych regionów, wykazujących
się najniższym PKB na mieszkańca w poszerzonej Unii Europejskiej
(UE-25). Regiony te to pięć województw Polski Wschodniej: lubelskie,
podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie. W grudniu
2005 r. Rada Europejska podjęła decyzję o przyznaniu
Polsce dodatkowej kwoty z budżetu Unii Europejskiej w wysokości 882 mln
euro (107 euro na mieszkańca każdego z województw Polski Wschodniej -
uznanych za regiony o najniższym poziomie PKB na mieszkańca na podstawie
danych Eurostatu z 2002 r.) w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego (EFRR). W wyniku indeksacji cen kwota ta wzrosła do 992 mln
euro, tj. 120 euro na mieszkańca. Kierując się tymi przesłankami Rząd RP
w Programie „Solidarne Państwo” wystąpił z inicjatywą opracowania
Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej na lata 2007- 2013 jako
szczególnego instrumentu wsparcia procesów rozwojowych w województwach
Polski Wschodniej. Oprócz specjalnych środków finansowych skierowanych
na ten cel przez Radę Europejską, Rząd RP zasilił Program środkami
finansowymi z przeznaczonej dla Polski części EFRR w wysokości 1 281,6
mln euro.
Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej (PO RPW), zwany dalej
Programem, jest jednym z instrumentów polityki regionalnej, do których
należą: regionalne programy operacyjne, przygotowywane przez samorządy
województw oraz krajowe programy operacyjne: Innowacyjna Gospodarka,
Infrastruktura i Środowisko, Kapitał Ludzki, Pomoc
Techniczna oraz programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej. Powyższe
instrumenty służą realizacji Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia (NSRO),
zatwierdzonych decyzją Komisji Europejskiej z dnia 7 maja 2007 r.
Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia są odpowiedzią Polski na
Strategiczne Wytyczne Wspólnoty dla spójności (SWW) , określające ramy
dla interwencji funduszy w latach 2007- 2013. PO RPW jest również
instrumentem realizacji odnowionej Strategii Lizbońskiej.
Intencją Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej jest zahamowanie
tendencji stagnacyjnych, decydujących o marginalizacji
i peryferyjności województw Polski Wschodniej oraz pobudzenie wzrostu
gospodarczego w tych województwach. Wszelkie działania ujęte w ramach
Programu zostaną podjęte w zgodzie z zasadą zrównoważonego
rozwoju oraz założeń polityki ekologicznej państwa.
Program ten ma stanowić dodatkowy element wsparcia z funduszy
strukturalnych oraz wzmacniać działanie innych programów na obszarze
Polski Wschodniej przez realizację wyodrębnionych działań stymulujących
rozwój ekonomiczny i społeczny. Projekt Programu
powstał we współpracy Ministra Rozwoju Regionalnego z samorządami pięciu
województw Polski Wschodniej oraz ekspertami ds. rozwoju regionalnego
reprezentującymi poszczególne województwa. Zakres Programu został
poddany szerokim konsultacjom, w których brały udział samorządy
terytorialne, instytucje, organizacje społeczne i gospodarcze
oraz gremia naukowe z Polski Wschodniej.
Zgodnie z zapisami art. 37 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 do Programu
dołączony będzie indykatywny wykaz dużych projektów, które będą
podlegały ocenie przez Komisję Europejską. Dodatkowym dokumentem
służącym wdrażaniu Programu będzie indykatywny wykaz indywidualnych
projektów kluczowych, który ułatwi osiągnięcie zakładanych celów
rozwojowych oraz pozwoli na określenie i skoordynowanie najważniejszych
inwestycji realizowanych przy wykorzystaniu funduszy strukturalnych.
Zamieszczenie projektów na liście stanowić będzie rodzaj project
pipeline, który ma ułatwić wdrażanie programu operacyjnego. Jednakże
realizacja tych projektów będzie uzależniona od spełnienia kryteriów,
zatwierdzonych przez Komitet Monitorujący oraz od zatwierdzenia projektu
do dofinansowania przez Instytucję Zarządzającą. Te strategiczne,
formalne i merytoryczne kryteria (z włączeniem przygotowania
odpowiedniej dokumentacji i gotowości do wdrożenia) winny być jednakowe
dla wszystkich potencjalnych beneficjentów projektów dotyczących danej
kategorii operacji Programu.
W ramach Programu realizowane będą ważne inwestycje i przedsięwzięcia,
stwarzające podstawy do zainicjowania procesów trwałego rozwoju
województw Polski Wschodniej. Inwestycje te, w postaci wskazanych
imiennie projektów, zostaną wyłonione jeszcze na etapie programowania i
wpisane do indykatywnego wykazu indywidualnych projektów kluczowych
Programu.
Wpis do wykazu indywidualnych projektów kluczowych Programu Operacyjnego
Rozwój Polski Wschodniej będzie równoznaczny z wykluczeniem danego
projektu z możliwości ubiegania się o wsparcie w ramach innych programów
operacyjnych.
Impulsem do tworzenia nowoczesnej gospodarki będą przedsięwzięcia
związane m.in. z rozwojem infrastruktury uczelni, infrastruktury
społeczeństwa informacyjnego, wspieraniem innowacji oraz promocją i
współpracą. Rozwój funkcji metropolitalnych stolic regionalnych,
stymulujących rozwój poszczególnych regionów, zapewniony będzie
dodatkowo przez rozbudowę systemów miejskiego transportu zbiorowego oraz
infrastruktury turystki biznesowej, tj. infrastruktury na potrzeby
organizacji targów, kongresów, sympozjów etc. Spójność terytorialną
zagwarantują inwestycje z zakresu infrastruktury drogowej i tras
rowerowych. Inwestycje te stanowią przedsięwzięcia, których realizacja
jest niezwykle istotna z punktu widzenia osiągnięcia zakładanych celów
rozwoju społeczno – gospodarczego Polski Wschodniej. Doświadczenia
zebrane w trakcie poprzedniej perspektywy
finansowej dowodzą, iż województwa wschodniej części Polski, jako mniej
konkurencyjne, w mniejszym stopniu uczestniczyły w wykorzystaniu środków
w ramach sektorowych programów operacyjnych aniżeli pozostałe
województwa. Taki stan powoduje, iż zasadniczym instrumentem wsparcia
tych regionów stają się regionalne programy operacyjne. Biorąc jednak
pod uwagę wielkość środków jaka została przeznaczona na RPO, wydaje się,
iż wiele ważnych z punktu widzenia rozwoju społeczno – gospodarczego
Polski Wschodniej inwestycji nie zostałoby zrealizowanych. Stworzenie
dodatkowego instrumentu wsparcia jest krokiem na drodze do wyrównania
szans rozwojowych, umożliwiającym realizację przemyślanych działań
służących osiągnięciu zakładanych strategicznych celów rozwoju całego
kraju, tj. unowocześnienia wielu sfer życia społeczno-gospodarczego
Polski Wschodniej: nauki, gospodarki, komunikacji; stworzenia miejsc
pracy; poprawy funkcjonowania dużych ośrodków miejskich oraz zwiększenia
ich siły oddziaływania na otoczenie; zwiększenia dostępności
komunikacyjnej; poprawy wizerunku Polski Wschodniej oraz zwiększenia
atrakcyjności inwestycyjnej tej części kraju.
Szczegółowe informacje znajdują się na stronach internetowych:
www.polskawschodnia.gov.pl
|
